Veilgheid vroeger en nu

VEILIGHEID TOEN EN NU (1)

In maart 1, 2018
918 Views

OOK VROEGER WERD ER AAN VEILIGHEID GEDACHT!

Omdat ESV Technisch Adviesbureau BV dit jaar 25 jaar bestaat willen we in een aantal artikelen terugkijken naar 25 jaar veiligheid. Dit is het eerste artikel van de serie. We willen deze serie beginnen met terug te kijken hoe het met de veiligheid in Nederland was gesteld vóór de komst van de Europese Veiligheidswetgeving c.q. Europese Richtlijnen.

Er wordt weleens gedacht dat voor de komst van de Europese Productrichtlijnen, in het bijzonder de Machinerichtlijn op 1 januari 1995 er in Nederland bij het bouwen en gebruik van machines niet nagedacht werd over veiligheid en veiligheidsoplossingen. Zij, die dat denken, moet ik dan toch teleurstellen. Zelfs in de jaren daarvoor waren er al machinefabrikanten die nadachten over fail-safe veiligheidsoplossingen (veiligheidsoplossingen die niet konden falen) en machineafschermingen.

In Nederland waren er, in die tijd, de Arbeidsinformatiebladen (ook wel AI-bladen genoemd) en de P bladen (ooit maar liefst 197 bladen) van de Arbeidsinspectie.  Hierin gaven zij informatie over veiligheidseisen bij bepaalde machines of werkzaamheden en waarvan, door de overheid, verwacht werd dat machinebouwers en werkgevers zich aan zouden houden. Eigenlijk kan ik stellen dat we het toen moesten doen met deze bladen voor de Nederlandse markt omdat we niet meer hadden. Zelf ben ik in die jaren werkzaam geweest bij een bedrijf waar we 70% van de gebouwde machines exporteerden naar Duitsland waar we dan te maken hadden met de daar geldende DIN-normen en het Berufsgenossenschaft die de machine of installatie kwam keuren.

Dus totaal anders dan nu. Nu kennen we de Machinerichtlijn, waar we ons aan moeten houden, en allerlei normen die we kunnen gebruiken om de machine of installatie veiliger te maken.

Toch moet u nu niet denken dat de AI- en P-bladen geen of onvoldoende informatie gaven over veiligheid en veiligheidsoplossingen. Misschien kunnen we zelfs stellen dat onze Inspectie SZW (de Arbeidsinspectie) toen concreter was in het geven van voorschriften, aanwijzingen en veiligheidsoplossingen. Bladerend door oude P-bladen kwam ik een aantal prachtige voorbeelden tegen.

Zo was er in 1990 al een P-blad (P64) die aangaf hoe men veilig moest werken met een motorkettingzaag en van welke beveiligen een motorkettingzaag voorzien moest zijn. In 1991 was er een publicatie (P81) hoe men een hoogwerker moest construeren, gebruiken en onderhouden. Maar één van de mooiste P-bladen, die ik tegenkwam, was van 1961, de P56. Deze  ging over het beveiligen van een rubberwals. In hoofdzaak werd er een beveiliging beschreven die toen in Engeland was bedacht en toegepast. In Nederland namen we dat over. Zo ging dat in die jaren. Ook toen gold al het principe van beter goed gejat dat slecht bedacht. Het was een beveiliging die nodig was omdat er tussen rollen, zoals men toen stelde, sprake was van een knelplaats. Tegenwoordig zijn we ons ook bewust van dit intrekgevaar en spreken we over een intrekpunt of nippoint. In het P-blad werd netjes aangegeven dat er een veiligheidsstang geplaatst moest worden, die zo gepositioneerd moest worden dat er rekening gehouden werd met de reikafstand van de bediener en de diameter van de betreffende walsen. Waar we tegenwoordig veel de veiligheidsafstand van 850 mm hanteren, hanteerde men toen een reikafstand van 90 cm. Men noemde dit het onbereikbaar maken van de knelplaats. Ook werd er in het betreffende P-blad gesproken over de noodzaak van een noodstopinrichting. De veiligheidsstang moest daarom zo gemonteerd worden dat deze bij aanraking een noodstopinrichting in werking stelde. Deze noodstopinrichting moest dan opgenomen zijn in de voeding van de motor waarbij er zelfs gesproken wordt over het dubbelpolig uitschakelen van de voeding.

In de nabijheid van de wals moest dan ook nog een bordje op het frame aangebracht worden met de volgende waarschuwing “Deze wals mag niet worden bediend door personen die verder kunnen reiken dan de pijl (de veilige reikgrens!!)”.

Niet slecht als we bedenken dat we hier spreken over maar liefst 57 jaar geleden. Bij veel bedrijven zie ik anno 2018, ondanks alle geharmoniseerde Europese normen, nog steeds diverse intrekpunten die niet beveiligd zijn. Wel zijn ondertussen de veiligheidsoplossingen veranderd en verbeterd. We werken nu niet veel meer met een schakelende veiligheidsstang maar vaak met een vaste nippointguard, indien nodig aangevuld met een noodstoptrekkoordbeveiliging.

Door veranderingen in de technieken is er veel veranderd in de afgelopen 25 jaar. Met de komst van de Machinerichtlijn in 1995 verschenen er ook de eerste Europese geharmoniseerde normen en werden uiteindelijk de P-bladen afgeschaft. In de begin jaren van het Europese Machineveiligheid regiem moesten de Arbeidsinspecteurs eraan wennen dat ze niet meer konden refereren aan de P-bladen maar dat ze op de hoogte moesten zijn van de Europese normen. Ik kan me nog herinneren dat ik in 1996 bij een klant van ons bureau, samen met een regionale arbeidsinspecteur, een rondgang langs diverse installaties mocht maken. Door de klant was ik ingeschakeld omdat de arbeidsinspecteur nogal wat opmerkingen had over de gebrekkige veiligheid van de verschillende installaties. Tijdens de rondgang noemde de betreffende arbeidsinspecteur regelmatig hoe dat via de P-bladen opgelost moest worden. Ik vond het toen super leuk om mijn kennis de arbeidsinspecteur diverse keren te wijzen op het feit dat we ondertussen te maken hadden met Europese geharmoniseerde normen op het gebied van veiligheid en dat de P-bladen ondertussen vervallen waren. Och, de beste man moest er nog aan wennen.

Veiligheid heeft dus naast een ontwikkeling in de afgelopen jaren ook een geschiedenis. Het leuke van geschiedenis is dat het soms ook weer inzicht geeft in het heden. Natuurlijk gaan we dan niet roepen dat vroeger alles beter was. Maar wel dat het nog niet zo slecht was.

 

ESV Technisch Adviesbureau
  • Mercuriusweg 30 - 3771 NC - Barneveld
  • +31 (0)342-424251
ESV Technisch Adviesbureau BV België
  • Kapelsesteenweg 292 - 2930 Brasschaat
Support
Start Teamviewer